PLC Nedir ? Bölüm 1

ilkay Şahin
6 Min Read

“Programlanabilir Lojik Kontrolör” yani PLC ‘ nedir sorusuna ; işte şudur demek gerçekten zor. İnternete girip detaylı arasanız dahi sizi tatmin edecek bilgilere ulaşmanız gerçekten mucize. Onlarca sitede , onlarca kitapta size PLC şudur, PLC budur şeklinde yüzeysel teorik bilgi verecek veriye ulaşabilirsiniz ama inanın çoğu işinize neredeyse hiç ama hiç yaramayacaktır.

PLC hakkında gerçek bilgi sahibi olan insanlar genelde piyasada bu işi yapan mühendis veya teknik personellerdir. Kimse de kolay kolay tecrübeye dayalı kazandığı bu bilgileri afişe etmez. Çünkü ciddi emek ve tecrübe sonrasında bu bilgiler kazanılmaktadır.

PLC ‘leri bilgisayarlar ve benzeri ekipmanlarla karıştırmak hata olur. Bilgisayarı her yerde bulabilirsiniz, bir kamerayı her yerde bulup kurcalayıp , tecrübe edip öğrenebilirsiniz ama bir plc yi gerçek anlamda tecrübe etmeniz için kimse size işletmesini verip gel kurcala öğren demez, diyemez. Zaten bir prosesi kontrol edemedikten sonra plc tek başına bir anlam ifade etmez. Onun varlığı proseste ki ekipmanlar ile realize olur.

Öğrenme süreci genelde izleyerek veya sıfır bir proje yapılırken aktif olarak katılmakla başlar. Evden ben bu işi öğreneceğim demek nerdeyse imkansız. Sizin moralinizi bozmayı amaçlamıyoruz ama neyle karşı karşıya olduğunuzu bilmek sizin hakkınız.

Piyasada bu konuyu öğreten kurslar ciddi anlamda az ve pahalı. İsterseniz bu konuda eğitimler düzenleyen firmalardan bu işin eğitimini alabilirsiniz. Eğitim veren kurumu seçmeden önce o kurumun bu konuda pratik tecrübesi var mı ? sorusuna yanıt bulun. Pratik tecrübeye sahip olmayan birilerinden bu işin eğitimini almakla almamak arasında hiçbir fark olacağını düşünmüyoruz.

Bu yazıyı yazmaya başlamadan önce internette girip “ PLC Nedir ? “ diyerek arattım. Bulduğum sonuçları inceledim. Sonuçlara göre halen konu yeterince incelenmemiş veya tecrübe sahipleri bu sırları halen sır olarak saklamakta !

İki veya üç sayfada işe yarar bir şeyler anlatmak neredeyse imkansız. Bu sebeple birkaç bölümden oluşan seri hazırlamaya karar verdik. Onlardan ilki de bu. Yukarıda moralinizi bozmak pahasına olsa da neyle karşı karşıya olduğunuza dair sizi aydınlatmak istedik. Eğer hala kararlı iseniz ve okuduklarımdan ben plc’ yi çözerim , anlarım diyorsanız yazımızı okumaya devam edin. Aşağıda ve ilerleyen bölümler de  sizi olabildiğince bu sırla tanıştırmaya çalışacağız.

PLC Neyi Kontrol eder ?

Aslında en güzel ve en detaylı cevaplanması gereken soru da budur. Bu sorunun cevabını bulduğunuzda PLC ‘yi öğrenmekle kalmayacaksınız, PLC ‘ye neden ihtiyaç duyuluyor sorusuna yanıt bulacaksınız. Bu soruya bulduğunuz yanıtlar sonrasında burada PLC kullanmak gerekiyor kanısının yanında hangi marka ve model olmalı sorularına da yanıt bulacaksınız. Bu kadar önemli olan bu soruyu bu yazımızda inceleyeceğiz. İlerleyen zamanlarda adım adım yol alıp sizi gerçek anlamda PLC ile tanıştıracağız.

Proses Nedir ? sorusuna bir cevap bulalım.

Proses : İngilizcesi “process” olan kelimenin Türkçeye evrilmiş halidir. İngilizcede işlem , süreç anlamına gelir. Türkçede de aynı anlamları taşır. Yani bir işin yapılması için yerine getirilmesi gereken işlemler sürecidir. Bir kola üretimi içinde yüzlerce değişik proses barındıran tek bir prosestir. Kola üretmek için bir takım sıvıların karıştırılması, nakledilmesi ve benzeri süreçlerin yani proseslerin yapılması gerekir. Bunların tümüne birden bir proses diyebiliriz.

Proseslerde Neler Kontrol Edilir ?

Bu proseslerin özelliklerine göre değişir. Bir araba üretim prosesi ile sunta üretim prosesi ciddi anlamda farklılıklar içerir. Bu sebepten kontrol edilen süreçler yani alt prosesler çok ama çok farklı olacaktır. Ama proseslerin en alt birimlerinde benzer şeyler görmeye başlayabilirsiniz.  Bu farklılıkları bir kenara bırakıp ne tip şeyler kontrol edilir onları sıralayalım.

– Sıcaklık döngüsü kontrol edilebilir.

– Akış miktarı kontrol edilebilir.

– Bir butona basılıp basılmadığı kontrol edilebilir.

– İki akıllı birim arasında ki haberleşme kontrol edilebilir.

– Sisteme bağlı bir sürücü ve tasarım gücünüzün el verdiği binlerce loop kontrol edilebilir.

Yukarıda yapılabilecek kontrolleri saydık. Bu kontroller için sahaya bir takım ekipmanlar yerleştirmemiz lazım. Bunlar sensörler , aktuatörler , elektrik motorları , prosese ait özel ekipmanlar olabilir. Sensörlerden gelen veriler işlenerek elektrik motorları veya aktuatörler çalıştırılabilir. Daha fazla detayı yazımızın diğer bölümlerinde sizlerle paylaşacağız.

PLC ‘ye Neden İhtiyaç Duyulur ?

PLC günümüz teknolojisinin endüstriyel sistemlerde kullanılmak üzere bize sunduğu bir kolaylık. Röleli veya kontaktörlü sistemlerle kurulan mantık devrelerinin plc ile de yapılabiliyor olması sadece avantajlarından biri. Ama PLC nerede ve ne zaman kullanılmalı sorusuna yanıt almak istiyorsak yapacağımız işin detaylarını belirlememiz lazım.

Gerçekten ihtiyacımız varsa , fiyat performans gibi kriterler projenizle örtüşüyorsa plc kullanmak mantıklıdır. Sadece plc olsun diye kullanırsanız mühendislik anlamında yaptığınız şey bir anlam ifade etmez.

PLC ‘lerin Klasik Yöntemlere Göre Sağladığı Avantajlar Nelerdir ?

– Yazılımınızı istediğiniz anda kolayca değiştirebilirsiniz.

– Modülerdir. İlave modüller ile yeni özellikler kazandırabilirsiniz.

– Arıza takibi daha kolaydır.

– Klasik sistemlerin maliyetlerine göre ciddi tasarruf sağlar.

– Klasik sistemlere göre yapabilecekleriniz gerçekten çoktur.

Aklımıza gelmeyen bir çok avantaj daha sıralanabilir ama amacımız sizi bir sınava harfiyen hazırlamak değil , gerçekten ihtiyacınız olabilecek verileri ve bilgileri sizinle paylaşmak.

Gelecek bölümde plc ‘ lerin donanımsal özelliklerini inceleyeceğiz.

Share This Article
1 Comment
  • Ben bu sene 11’e geçtim.Sınıfım 11-O.Bu sene dalımızı seçtik.Endüstriyel kontrol.Ben de internete yazdım.Plc nedir?Endüstriyel kontrol nedir diye.Bu bilgiler çıktı. Çok yararlı bir bilgi olmuş.Çok teşekkürler.

    Emeğinize sağlık…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *